Sınav döneminde yoğun kaygı, dikkat dağınıklığı ve bedensel belirtiler yaşayan öğrencilere yönelik bilişsel davranışçı terapi ve gevşeme temelli tedavi süreci.
Ne için yapılır
- Sınav öncesi şiddetli kaygı, uykusuzluk, iştahsızlık
- Sınav sırasında çarpıntı, terleme, mide ağrısı, bilinen konuyu unutma (zihin boşalması)
- Bilinen bilgiyi sınavda aktaramama, performans düşüklüğü
- Sınav nedeniyle okul devamsızlığı veya sınava girmekten kaçınma
- Sınav anksiyetesine eşlik eden yaygın anksiyete veya depresif belirtiler
- LGS, YKS gibi yüksek riskli sınav süreçlerinde işlev kaybı
Hazırlık
- Mevcut çalışma programı ve günlük rutinin gözden geçirilmesi
- Önceki sınav deneyimlerine dair notlar veya günlük
- Aile/öğretmen gözlemlerinin paylaşılması (gerekirse)
- Uyku-beslenme-fiziksel aktivite alışkanlıklarının düzenlenmesi
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı klinik görüşme ile kaygının şiddeti ve eşlik eden durumlar değerlendirilir
- Bilişsel davranışçı terapi (BDT) çerçevesinde olumsuz düşünce kalıpları tanımlanır
- Diyafragmatik nefes ve kas gevşetme gibi relaksasyon teknikleri öğretilir
- Sınav benzeri ortamlara kademeli alışma (sistematik duyarsızlaştırma) çalışmaları yapılır
- Çalışma planı, uyku düzeni ve sınav günü stratejileri birlikte planlanır
- Şiddetli durumlarda psikiyatri uzmanı tarafından kısa süreli ilaç tedavisi düşünülebilir
İşlem sonrası
- Sınav dönemi boyunca 1-2 haftada bir kontrol seansı
- Ev ödevleriyle (düşünce günlüğü, nefes egzersizi) kazanımların pekiştirilmesi
- Sınav sonrası değerlendirme ve geri bildirim görüşmesi
- Gerekirse aile veya rehber öğretmen ile bilgilendirme
- Sonraki sınav dönemleri için koruyucu plan oluşturulması
Riskler
- Tedavi başlangıcında geçici olarak kaygının fark edilmesiyle artmış gerilim hissi
- Tekniklerin düzenli uygulanmadığında etkinin sınırlı kalması
- İlaç gerekirse uyku hali, baş ağrısı gibi geçici yan etkiler
- Tek seansla çözüm bekleme nedeniyle hayal kırıklığı
Sıkça Sorulanlar
Sınav anksiyetesi sadece psikolojik mi?
Hayır. Çarpıntı, terleme, mide ağrısı gibi bedensel belirtilerle birlikte gelen psikiyatrik bir tablodur ve tedavi edilebilir.
İlaç kullanmak zorunda mıyım?
Hayır. Birinci basamak tedavi BDT ve gevşeme teknikleridir. İlaç yalnızca şiddetli vakalarda veya eşlik eden başka bir bozukluk varsa düşünülür.
Sınava ne kadar süre kala başvurmalıyım?
Mümkünse en az 2-3 ay önce. Kısa sürede de fayda görülebilir, ancak teknik kazanımları pekiştirmek için zaman gerekir.
Yaşadıklarım çok yoğun, bazen kötü düşünceler geliyor; ne yapmalıyım?
İntihar düşüncesi gibi yoğun belirtilerde 112'yi arayın veya acil servise başvurun. Tedavi sürecinde de hekiminize mutlaka iletin.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Psikiyatrik değerlendirme
Psikiyatri Hizmetleri
Ruh sağlığının kapsamlı klinik değerlendirmesi — tanı, ayırıcı tanı ve tedavi planlaması.
Dikkat eksikliği değerlendirmesi
Psikiyatri Hizmetleri
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) değerlendirmesi — çocuk ve erişkinlerde kapsamlı tanı süreci.
Psikosomatik Hastalık Tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Psikosomatik hastalık tedavisi — bedensel belirtilerin ruhsal kökenli olabildiği durumlarda multidisipliner yaklaşım.
Okul Başarısızlıkları
Psikiyatri Hizmetleri
Okul başarısızlığı değerlendirmesi — DEHB, öğrenme güçlüğü ve duygusal etkenlerin ayırıcı tanısı.
Alt Islatmalar
Psikiyatri Hizmetleri
Çocukta altını ıslatma (enürezis) tedavisi — 5 yaş ve üzerinde yapılandırılmış değerlendirme ve tedavi süreci.
Somatoform Ağrı Bozuklukları
Psikiyatri Hizmetleri
Somatoform ağrı bozuklukları tedavisi — bedensel açıklaması yetersiz kronik ağrılarda ilaç + psikoterapi yaklaşımı.
Panik bozukluğu tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Panik bozukluğu tedavisi — bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve ilaç kombinasyonu ile kapsamlı psikiyatrik yaklaşım.
Obsesif kompülsif bozukluk tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Obsesif kompülsif bozukluk (OKB) tedavisi — maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) terapisi ile yüksek doz SSRI birlikte uygulanır.