Tip 1, Tip 2 ve gebelik diyabetinde kan şekerini dengeleyen, komplikasyonları azaltan kişiye özel beslenme programı ve karbonhidrat sayımı eğitimi.
Ne için yapılır
- Tip 1 diyabet tanısı ve insülin tedavisi alan bireylerde karbonhidrat sayımı eğitimi
- Tip 2 diyabet tanısı; ilaç tedavisinin yanında veya öncesinde tıbbi beslenme tedavisi
- Prediyabet (bozulmuş açlık glukozu, bozulmuş glukoz toleransı) tablosu
- Gestasyonel diyabet (gebelikte ortaya çıkan şeker yüksekliği) yönetimi
- Diyabet komplikasyonu olan bireylerde (nefropati, nöropati, retinopati) özel beslenme planı
- Sürekli glukoz takibi (CGM) veya insülin pompası kullananlarda öğün planlamasının iyileştirilmesi
Hazırlık
- Son HbA1c, açlık ve tokluk kan şekeri, lipid profili, böbrek fonksiyon testleri yanınızda olsun
- Kullanılan diyabet ilaçları ve insülin türü/dozu paylaşılır
- Mümkünse 3-7 günlük kan şekeri ve öğün günlüğü getirilir (CGM raporu varsa idealdir)
- Hipoglisemi (kan şekeri düşüklüğü) öyküsü ve sıklığı not edilir
- Bilinen besin alerjileri, mide-bağırsak şikayetleri ve fiziksel aktivite düzeyi paylaşılır
İşlem nasıl yapılır
- Diyetisyen, beslenme alışkanlıklarını ve kan şekeri değişimlerini birlikte değerlendirir
- Antropometrik ölçümler (boy, kilo, bel çevresi) ve gerekirse vücut kompozisyonu yapılır
- Bireysel enerji ihtiyacı; karbonhidrat, protein, yağ ve lif dağılımı planlanır
- Karbonhidrat sayımı, glisemik indeks/yük ve öğün zamanlaması anlatılır
- Hipoglisemi yönetimi, hastalık günleri ve egzersiz öncesi-sonrası beslenme önerileri verilir
- Hekim ile koordineli olarak ilaç/insülin doz ayarı için geri bildirim sağlanır
İşlem sonrası
- İlk dönemde 2-4 haftada bir, kan şekeri stabilleştikçe 2-3 ayda bir kontrol
- Kontrollerde günlük kan şekeri, HbA1c ve kilo değişimi izlenir
- Karbonhidrat sayımı becerisi pratik örneklerle pekiştirilir
- Hipoglisemi sıklığında veya yeni komplikasyon gelişmesinde plan yeniden düzenlenir
- Diyabet ekibi (endokrinoloji, göz, ayak bakımı) ile entegre takip önerilir
Riskler
- İlaç/insülin dozu uyumsuzluğunda hipoglisemi (kan şekeri düşmesi) gelişebilir
- Aşırı kısıtlayıcı diyetlerde yetersiz beslenme ve kas kaybı riski
- Lif alımının ani artırılmasında geçici şişkinlik, gaz
- Böbrek hastalığı olanlarda protein ve potasyum dengesinin gözden kaçırılma ihtimali
- Yeme bozukluğu eğilimi olan bireylerde 'diabulimia' gibi tabloların alevlenme riski
Sıkça Sorulanlar
Diyabette tatlı tamamen yasak mı?
Tamamen yasak değildir. Toplam karbonhidrat ve glisemik yük dikkate alınarak, ana öğüne entegre edilmiş şekilde sınırlı miktarda tüketilebilir. Bireysel plan diyetisyen ile belirlenir.
Karbonhidrat sayımı zor mu, herkes öğrenebilir mi?
Başlangıçta etiket okuma ve porsiyon tahmini gerektirir, ancak çoğu kişi 4-6 hafta içinde rahatlıkla uygulayabilir hale gelir. Pratik örnekler ve görseller süreci kolaylaştırır.
Diyabette karpuz, üzüm gibi meyveler tüketilebilir mi?
Glisemik indeksi yüksek meyveler porsiyon ve zamanlama dikkat edilirse tüketilebilir. Tek başına değil, protein veya yağ içeren bir besinle birlikte alınması kan şekeri yanıtını yavaşlatır.
Diyetle ilaç dozumu kendim azaltabilir miyim?
Hayır, ilaç ve insülin doz değişiklikleri yalnızca hekim önerisiyle yapılır. Diyetle birlikte kan şekeri değerleri düzelirse hekim ilacın dozunu kademeli olarak ayarlayabilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Gestasyonel Diyabette Beslenme Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Gestasyonel Diyabette Beslenme — gebelik şekerinde hedef glukoz değerlerine ulaşan kişiselleştirilmiş plan.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Beslenme danışmanlığı ve diyet programı
Beslenme ve Diyetetik
Beslenme danışmanlığı ve diyet programı — bireye özel beslenme değerlendirmesi ve plan.
Obezite diyet programı
Beslenme ve Diyetetik
Obezite diyet programı — bireye özel kalori, makro besin ve davranışsal beslenme planlaması.
Diyabet yönetimi
Dahili Poliklinik (Endokrin)
Tip 1 ve Tip 2 diyabetin ilaç, yaşam tarzı ve takip ile bütüncül yönetimi.
Gebelik beslenme danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Gebelik beslenme danışmanlığı — anne ve bebek sağlığı için trimestere özel beslenme planlaması.
Polikistik Over Sendromun Beslenme Tedavisi
Beslenme ve Diyetetik
PCOS'da insülin direncini azaltmaya yönelik bireyselleştirilmiş tıbbi beslenme tedavisi.
Longevity Beslenme Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Kanıt temelli yaklaşımlarla sağlıklı yaşlanmayı destekleyen beslenme danışmanlığı.