Vücut kompozisyonu, metabolik durum ve yaşam tarzına göre düzenlenen kişiselleştirilmiş tıbbi beslenme programı. Sağlıklı ve kademeli kilo kaybı hedefler.
Ne için yapılır
- Vücut kitle indeksi (BKİ) 30 kg/m² ve üzeri obezite tanısı
- BKİ 25-29,9 kg/m² (fazla kilolu) ile birlikte hipertansiyon, diyabet veya dislipidemi gibi eşlik eden hastalıklar
- Bel çevresi artışı (kadında ≥88 cm, erkekte ≥102 cm) ve metabolik sendrom
- Yağlı karaciğer (steatohepatit), polikistik over sendromu (PKOS), uyku apnesi gibi obeziteyle ilişkili hastalıklar
- Bariatrik (obezite) cerrahi öncesi ve sonrası beslenme yönetimi
- Çocuk ve ergenlerde yaşa-cinsiyete göre persantilin üzerinde olan obezite tablosu
Hazırlık
- Son 1 yıla ait kan tahlilleri (açlık glukozu, HbA1c, lipid profili, karaciğer ve tiroid fonksiyonları) yanınızda olsun
- Kullanılan ilaç ve takviyelerin listesi paylaşılır
- 3-7 günlük beslenme günlüğü tutulması (yiyecek, içecek, saatler) önerilir
- Düzenli ölçümlerin yapılabileceği rahat kıyafet tercih edilir
- Daha önce uygulanan diyetler ve sonuçları hakkında bilgi hazırlayın
İşlem nasıl yapılır
- Diyetisyen tarafından ayrıntılı beslenme öyküsü, fiziksel aktivite ve uyku düzeni değerlendirilir
- Boy, kilo, bel-kalça çevresi ölçülür; gerekirse vücut kompozisyon analizi yapılır
- Bazal metabolizma hızı (BMH) ve günlük enerji gereksinimi hesaplanır
- Bireye özel kalori hedefi (genellikle günlük 500-750 kcal açık) ve makro besin dağılımı planlanır
- Pratik öğün listeleri, alışveriş önerileri ve davranış değişikliği teknikleri (porsiyon kontrolü, yeme farkındalığı) paylaşılır
- Hekim ile koordineli çalışılır; gerektiğinde endokrinoloji veya psikiyatri yönlendirmesi yapılır
İşlem sonrası
- İlk 3 ay haftada 1, sonraki dönemde 2-4 haftada 1 kontrol önerilir
- Her kontrolde kilo, vücut kompozisyonu ve bel çevresi izlenir
- Hedeflenen kilo kaybı genellikle haftada 0,5-1 kg arasındadır
- Plato dönemlerinde plan yeniden düzenlenir, davranışsal destek artırılır
- Hedef kiloya ulaşıldığında kalıcı kilo koruma (idame) programına geçilir
Riskler
- Çok düşük kalorili diyetlerde halsizlik, baş dönmesi, kas kaybı ve safra taşı riski (uzman gözetimi olmadan uygulanmamalı)
- Hızlı kilo kaybında saç dökülmesi, adet düzensizliği, soğuk intoleransı
- Yetersiz mikro besin alımı durumunda vitamin/mineral eksiklikleri
- Yeme bozukluğu öyküsü olan bireylerde tablonun alevlenme riski
- Diyabet ilacı veya tansiyon ilacı kullananlarda doz ayarı gerektirebilecek hipoglisemi/hipotansiyon
Sıkça Sorulanlar
Ne kadar sürede ne kadar kilo verebilirim?
Sağlıklı kilo kaybı haftada 0,5-1 kg, ayda 2-4 kg civarındadır. Bireyin başlangıç kilosu, yaşı, hormonal durumu ve uyumuna göre değişir. Kesin garanti verilemez; sürdürülebilir hedef esastır.
Diyet sırasında karbonhidrat tamamen kesilmeli mi?
Hayır. Karbonhidratlar, özellikle tam tahıl, sebze, meyve ve baklagiller dengeli bir programın parçasıdır. Tamamen kesmek değil, kalitesini ve miktarını ayarlamak önerilir.
Diyet süresince spor yapmalı mıyım?
Düzenli fiziksel aktivite kilo verimini ve idamesini destekler. Genelde haftada 150-300 dakika orta yoğunlukta egzersiz önerilir. Eşlik eden hastalıklarda hekim onayı ile başlanmalıdır.
Detoks veya çay/şok diyetleri etkili mi?
Bu tür uygulamaların uzun vadede kilo verdirici veya sağlığa faydalı olduğuna dair yeterli bilimsel kanıt yoktur. Sıvı ve elektrolit dengesini bozabilir; uzman gözetimi olmadan önerilmez.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Beslenme danışmanlığı ve diyet programı
Beslenme ve Diyetetik
Beslenme danışmanlığı ve diyet programı — bireye özel beslenme değerlendirmesi ve plan.
Polikistik Over Sendromun Beslenme Tedavisi
Beslenme ve Diyetetik
PCOS'da insülin direncini azaltmaya yönelik bireyselleştirilmiş tıbbi beslenme tedavisi.
Longevity Beslenme Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Kanıt temelli yaklaşımlarla sağlıklı yaşlanmayı destekleyen beslenme danışmanlığı.
Bariatrik Cerrahi Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Bariatrik Cerrahi Diyet Danışmanlığı — obezite ameliyatı öncesi ve sonrası aşamalı beslenme planı.
GLP-1 Reseptör Agonisti Kullanımında Beslenme Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
GLP-1 Reseptör Agonisti Kullanımında Beslenme Danışmanlığı — Yan Etki Yönetimi ve Yeterli Beslenme
Obezite ve metabolik sendrom yönetimi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Obezite ve metabolik sendrom — kapsamlı tıbbi değerlendirme, takip ve yaşam tarzı yönetimi.
Biyoelektrik impedans analizi
Beslenme ve Diyetetik
Biyoelektrik impedans analizi (BİA) — vücut yağ, kas ve su oranlarının ölçümü.
Gestasyonel Diyabette Beslenme Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Gestasyonel Diyabette Beslenme — gebelik şekerinde hedef glukoz değerlerine ulaşan kişiselleştirilmiş plan.