Aşırı ve süregelen kaygının günlük yaşamı bozduğu tablolarda kanıta dayalı psikoterapi, gerekli olduğunda ilaç tedavisi ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle yürütülen süreç.
Ne için yapılır
- Yaygın anksiyete bozukluğu (sürekli endişe, gerginlik)
- Panik bozukluk ve panik atak
- Sosyal anksiyete bozukluğu
- Özgül fobiler (uçak, asansör, iğne vb.)
- Agorafobi (kalabalık veya kapalı alandan kaçınma)
- Sağlık kaygısı ve bedensel belirtilerle seyreden kaygı tabloları
- Travma veya stres sonrası gelişen kaygı
Hazırlık
- Kaygıyı tetikleyen durumlar ve sıklığı kısaca not edilir
- Tıbbi nedenleri (tiroid, kalp ritmi, anemi) dışlamak için tahliller istenebilir
- Kafein, enerji içeceği ve uyarıcı kullanım miktarı paylaşılır
- Kullanılan tüm ilaç ve takviyeler hekime bildirilir
İşlem nasıl yapılır
- Hekim, görüşme ve ölçeklerle kaygının türünü ve şiddetini belirler
- Bedensel belirtilerin tıbbi nedenlerini dışlamak için gerekli tahliller yapılır
- Hafif-orta tabloda öncelikle BDT temelli psikoterapi önerilir
- Kademeli maruz bırakma ve nefes-gevşeme teknikleri uygulanır
- Belirgin işlev kaybında SSRI/SNRI grubu antidepresanlar başlanabilir
- Benzodiazepinler kısa süreli ve seçilmiş durumlarda, bağımlılık riski nedeniyle dikkatle kullanılır
İşlem sonrası
- Antidepresanların kaygıdaki etkisi genellikle 2-4 haftada belirginleşir
- Tedavinin 6-12 ay sürdürülmesi tekrarı azaltır
- Egzersiz, uyku düzeni ve kafein kısıtlaması destekleyicidir
- Belirti döndüğünde erken başvuru önerilir
- İlaç hekim önerisi olmadan kesilmez; kademeli azaltma yapılır
Riskler
- İlaç başlangıcında kaygıda geçici artış, bulantı veya uyku değişikliği olabilir
- Benzodiazepin grubu ilaçlar uzun süreli kullanımda bağımlılık riski taşır
- Maruz bırakma çalışmaları sırasında geçici sıkıntı yaşanabilir
- Gebelikte ve emzirmede ilaç seçimi yarar-zarar dengesinde planlanır
- Kafein, alkol ve uyarıcı maddeler tedavinin etkisini azaltabilir
Sıkça Sorulanlar
Panik atak kalp krizi midir?
Panik atak, kalp krizine benzer belirtiler verse de farklı bir durumdur. Yine de göğüs ağrısı ve nefes darlığı ilk kez yaşanıyorsa kalp ile ilgili nedenlerin acil değerlendirilmesi gerekir.
Kaygı ilacı sürekli mi kullanılır?
Hayır. Tedavi süresi yakınmanın türüne ve şiddetine göre planlanır. İlk yanıt sonrası genellikle 6-12 ay sürdürülür, ardından hekim eşliğinde kademeli azaltma yapılır.
Sadece terapi ile düzelir mi?
Hafif-orta düzeyde anksiyete bozukluklarında BDT tek başına etkili olabilir. Ağır tablolarda terapi ile ilacın birlikte kullanımı önerilir.
Egzersiz ve nefes teknikleri yeterli mi?
Düzenli egzersiz, nefes ve gevşeme teknikleri kaygıyı azaltmaya yardımcı olur. Ancak işlev kaybı yaratan tablolarda tıbbi tedavinin yerini tutmaz.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Bilişsel davranışçı terapi
Psikiyatri Hizmetleri
BDT — düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı yapılandırılmış biçimde çalışan kanıta dayalı terapi.
Panik bozukluğu tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Panik bozukluğu tedavisi — bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve ilaç kombinasyonu ile kapsamlı psikiyatrik yaklaşım.
Psikiyatrik değerlendirme
Psikiyatri Hizmetleri
Ruh sağlığının kapsamlı klinik değerlendirmesi — tanı, ayırıcı tanı ve tedavi planlaması.
Bireysel psikoterapi
Psikiyatri Hizmetleri
Bire bir ruhsal danışmanlık — kanıta dayalı yöntemlerle duygusal ve davranışsal güçlüklerin ele alınması.
Depresyon tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Depresyon tedavisi — psikoterapi, gerektiğinde ilaç ve yaşam tarzı düzenlemelerini birleştiren bütüncül yaklaşım.
Obsesif kompülsif bozukluk tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Obsesif kompülsif bozukluk (OKB) tedavisi — maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) terapisi ile yüksek doz SSRI birlikte uygulanır.
Uyku bozuklukları tedavisi
Psikiyatri Hizmetleri
Uyku bozuklukları tedavisi — insomnia, gecikmiş uyku fazı ve psikiyatrik kaynaklı uyku sorunlarında BDT-I (CBT-I) ve gerektiğinde ilaç tedavisi.
Bipolar bozukluk takibi
Psikiyatri Hizmetleri
Bipolar bozukluk takibi — mani, hipomani ve depresyon ataklarının uzun süreli izlemi ve duygu durum dengeleyici tedavisi.