Astım atağında nefes darlığını gidermek için inhale bronkodilatatör, sistemik kortikosteroid ve oksijen desteği başta olmak üzere kademeli tedavi uygulanır.
Ne için yapılır
- Ani başlayan veya kötüleşen nefes darlığı, hırıltı, öksürük
- Konuşmayı zorlaştıran nefes darlığı
- Nabızda hızlanma, oksijen düzeyinde düşme (SpO2 < %94)
- Pik akım hızında belirgin azalma (kişisel en iyi değerin %50'sinin altı)
- Bilinen astım hastasında kurtarıcı ilaçlara yetersiz yanıt
- Astım kontrol kaybına eşlik eden enfeksiyon, alerjen veya egzersiz tetiklemesi
Hazırlık
- Hasta sakinleştirilerek oturur pozisyona alınır
- Damar yolu açılır, monitörizasyon başlatılır (kalp ritmi, SpO2, kan basıncı)
- Solunum sıkıntısının şiddeti değerlendirilir (konuşma, oksijen, pik akım)
- Tetikleyici faktörler (alerjen, ilaç, enfeksiyon) sorgulanır
- Önceki hastaneye yatış, entübasyon ve allerji öyküsü kaydedilir
İşlem nasıl yapılır
- Hedef oksijen saturasyonu %94-98 olacak şekilde oksijen desteği başlatılır
- Kısa etkili beta-2 agonist (SABA) salbutamol nebülizasyonla 20 dakikada bir 3 doz verilir
- İpratropium bromür ağır ataklarda SABA'ya eklenir
- Sistemik kortikosteroid (oral prednizolon veya IV metilprednizolon) erken dönemde uygulanır
- Yanıt yetersizse intravenöz magnezyum sülfat değerlendirilir
- Solunum yetmezliği bulgularında non-invaziv veya invaziv mekanik ventilasyon ve yoğun bakım planlanır
İşlem sonrası
- Yanıt veren hastalar 1-2 saat gözlem sonrası taburcu edilebilir
- Taburculukta 5-7 günlük oral steroid ve idame inhaler tedavi planı verilir
- 1-2 hafta içinde göğüs hastalıkları kontrolü önerilir
- Tetikleyicilerden kaçınma, inhaler tekniği eğitimi ve pik akım takibi planlanır
- Yazılı astım eylem planı (ataklarda yapılacaklar) verilir
Riskler
- İlaçlara bağlı çarpıntı, titreme, kas krampları
- Yüksek doz steroide bağlı kan şekeri ve kan basıncında yükselme
- Tedaviye yanıtsız ağır ataklarda solunum yetmezliği ve entübasyon ihtiyacı
- Pnömotoraks gibi nadir mekanik komplikasyonlar
- Atakların tekrarlama riski (özellikle altta yatan tetikleyici giderilmezse)
Sıkça Sorulanlar
Atak sırasında ne zaman acil servise başvurmalıyım?
Kurtarıcı inhalere yanıt vermiyorsa, konuşmakta zorlanıyorsanız, dudak/parmak uçlarında morarma varsa veya pik akım kişisel en iyi değerin yarısının altındaysa derhal acile başvurmalısınız.
Steroid hapı zararlı mı?
Astım atağında 5-7 günlük kısa süreli oral steroid kürü etkili ve genellikle güvenlidir. Uzun süreli kullanımda yan etkiler artar; kullanım süresi hekim tarafından belirlenir.
İnhaler kullanırken nelere dikkat etmeliyim?
Doğru teknik kritik öneme sahiptir. Ölçülü doz inhalerde spacer kullanımı ilacın akciğerlere ulaşmasını artırır. Tekniğin doğruluğu sağlık çalışanı tarafından kontrol edilmelidir.
Atakları nasıl önleyebilirim?
Tetikleyicilerden (sigara, alerjen, soğuk hava, viral enfeksiyonlar) kaçınma, idame inhalerlerin düzenli kullanımı, pik akım takibi ve yıllık grip aşısı atak sıklığını azaltır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Alerjik solunum yolu hastalıkları tedavisi — alerjik rinit ve astımda kanıta dayalı kademeli tedavi.
Astım ve alerji değerlendirmesi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Astım ve alerji değerlendirmesi — tetikleyicilerin saptanması, solunum testi ve tedavi planlaması.
Astım değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GINA kılavuzuna göre astım tanısı, kontrol değerlendirmesi ve basamaklı tedavi yönetimi.
KOAH takibi ve tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı) — GOLD evrelemesi temelli tanı, izlem ve tedavi süreci.
Nebulizatör tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Nebulizatör tedavisi — solunum yoluyla ilaç uygulaması ile bronş açıcı ve antiinflamatuar tedavi.
Pnömoni tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Pnömoni (zatürre) tedavisi — bakteri, virüs veya mantar kaynaklı akciğer enfeksiyonunun yönetimi.
Travma bakımı
Acil Sağlık Hizmetleri
Travma bakımı — çoklu yaralanmalarda ABCDE algoritması ile sistematik müdahale süreci.
Yara bakımı ve sütür
Acil Sağlık Hizmetleri
Yara bakımı ve sütür — kesi, yırtık ve travmatik yaraların temizlenip dikilmesi işlemi.