Alerjik rinit, alerjik astım ve eşlik eden konjonktivit-sinüzit için tetikleyici kontrolü, intranazal kortikosteroid, antihistaminik ve uygun olgularda alerjen immünoterapiyi içeren kapsamlı tedavi.
Ne için yapılır
- Mevsimsel veya yıl boyu süren alerjik rinit (hapşırma, burun akıntısı, tıkanıklık, kaşıntı)
- Alerjik konjonktivit (göz kaşıntısı, kızarıklık, sulanma)
- Alerjenle tetiklenen hafif-orta-ağır persistan astım
- Alerjik rinit zemininde tekrarlayan akut sinüzit veya nazal polip eğilimi
- Polen, akar, hayvan epiteli, küf veya mesleki alerjen maruziyetine bağlı solunum belirtileri
- Egzersize bağlı bronkokonstriksiyon ve atopik dermatit ile birliktelik
- Yüksek doz farmakoterapiye rağmen kontrol altına alınamayan veya yan etki yaşayan olgularda immünoterapi adayları
Hazırlık
- Detaylı alerji öyküsü, semptom günlüğü ve aile öyküsü değerlendirmesi
- Cilt prick testi ve/veya serum spesifik IgE ile alerjen duyarlılığının saptanması
- Astım şüphesinde spirometri, bronkodilatatör reversibilite ve ekshale nitrik oksit testi (FeNO)
- Burun muayenesi, gerekirse nazal endoskopi ve sinüs görüntülemesi
- Tetikleyici çevresel faktörlerin (ev tozu akarı, evcil hayvan, polen takvimi) belirlenmesi
İşlem nasıl yapılır
- Tetikleyici alerjenden kaçınma için hijyen önlemleri, akar geçirmez yatak kılıfı ve havalandırma önerileri verilir
- Alerjik rinitte birinci basamak tedavi olarak intranazal kortikosteroid (örn. mometazon, flutikazon) düzenli kullanım için reçete edilir
- İhtiyaca göre ikinci kuşak antihistaminikler (oral veya nazal) ve göz damlaları eklenir
- Astımda kontrol edici (inhale kortikosteroid ± uzun etkili beta-2 agonist) ve rahatlatıcı (kısa etkili beta-2 agonist veya ICS-formoterol) ilaçlar GINA basamak tedavisine göre planlanır
- Doğru inhaler tekniği gözetimde öğretilir; gerekirse yardımcı cihaz (spacer) önerilir
- Uygun olgularda subkutan veya sublingual alerjen immünoterapi (3-5 yıllık program) seçeneği değerlendirilir; ağır eozinofilik veya alerjik astımda biyolojik tedavi (anti-IgE, anti-IL5) gündeme alınır
İşlem sonrası
- İlk 2-4 hafta sonra ilaç yanıtının ve uyum durumunun değerlendirilmesi
- Astımlı hastalarda 3-6 ayda bir kontrol, mümkünse spirometri ve astım kontrol testi (ACT)
- Polen mevsimi öncesi proaktif tedavi planı ve okul/iş ortamı önerileri
- Alerjen immünoterapide aylık enjeksiyonlar veya günlük dilaltı doz takibi, anafilaksi izlemi
- Sigara, hava kirliliği, mesleki maruziyet ve obezite gibi ek faktörlerin yönetimi
Riskler
- İntranazal kortikosteroide bağlı burunda kuruluk, kanama ve nadiren septum ülserasyonu
- Antihistaminiklere bağlı uyku hali, ağız kuruluğu, bilişsel yavaşlama (özellikle birinci kuşak ilaçlarda)
- İnhaler kortikosteroide bağlı ağız içi mantar, ses kısıklığı ve yüksek dozda kemik metabolizması üzerine etkiler
- Alerjen immünoterapi sırasında lokal reaksiyon ve nadiren sistemik anafilaksi
- Astım kontrolsüz kalırsa hayatı tehdit eden alevlenme riski
Sıkça Sorulanlar
Alerji tedavisi alerjiyi tamamen ortadan kaldırır mı?
Tedaviler belirtileri büyük ölçüde kontrol altına alır ve yaşam kalitesini artırır. Alerjen immünoterapi bazı olgularda uzun süreli azalma sağlayabilir; ancak 'kesin tedavi' vaadi yapılamaz.
İlaçları sürekli kullanmak gerekiyor mu?
Hafif olgularda mevsimsel kullanım yeterli olabilirken orta-ağır persistan olgularda düzenli ve uzun süreli kullanım gerekebilir. Karar belirti şiddeti ve test sonuçlarına göre verilir.
Çocuğumda alerjik rinit varsa astım gelişir mi?
Alerjik rinit astım için risk faktörüdür; ancak her hastada astım gelişmez. Erken tanı, tetikleyici kontrolü ve düzenli takip riski azaltabilir.
Doğal yöntemler yeterli olur mu?
Tuzlu su ile burun yıkama, akar geçirmez kılıflar, nemlendirici ve filtreleme gibi önlemler tedaviyi destekler. Ancak orta-ağır belirtilerde ilaç tedavisinin yerini tutmaz.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Astım değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GINA kılavuzuna göre astım tanısı, kontrol değerlendirmesi ve basamaklı tedavi yönetimi.
Nebulizatör tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Nebulizatör tedavisi — solunum yoluyla ilaç uygulaması ile bronş açıcı ve antiinflamatuar tedavi.
Pnömoni tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Pnömoni (zatürre) tedavisi — bakteri, virüs veya mantar kaynaklı akciğer enfeksiyonunun yönetimi.
Deri Prick Testi
Göğüs Hastalıkları
Deri prick testi — solunum yolu ve gıda alerjenlerine karşı duyarlılığın hızlı tespiti.
Spirometri
Göğüs Hastalıkları
Akciğerlerin solunum kapasitesini ölçen, obstrüktif ve restriktif hastalıkları ayırt eden temel test.
Solunum fonksiyon testleri
Göğüs Hastalıkları
SFT/PFT ile akciğer hacim, akım ve gaz değişiminin kapsamlı değerlendirilmesi.
KOAH değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GOLD kılavuzlarına göre KOAH tanısı, sınıflaması ve bireyselleştirilmiş tedavi yönetimi.
Oksijen tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Oksijen tedavisi — kronik solunum yetmezliğinde uzun süreli ev tipi ve hastane içi destek tedavisi.