Sigara öyküsü ve yaş gibi risk faktörlerine sahip kişilerde akciğer kanserinin erken evrede yakalanmasını amaçlayan düşük doz bilgisayarlı tomografi (LDCT) taramasıdır.
Ne için yapılır
- 50-80 yaş aralığında 20 paket-yıl ve üzeri sigara öyküsü olan bireyler
- Hâlâ sigara içen veya son 15 yıl içinde bırakmış olanlar
- Mesleki maruziyetler (asbest, radon, silika, dizel egzozu) bulunanlar
- Birinci derece akrabada akciğer kanseri öyküsü
- Önceki yıllardaki taramada şüpheli nodül takibi
- Kronik akciğer hastalığı (KOAH, idiyopatik pulmoner fibrozis) varlığında risk değerlendirmesi
Hazırlık
- Genellikle özel hazırlık gerekmez; yemek ve ilaç kısıtlaması yoktur
- Metal içeren takı, sutyen ve fermuarlı kıyafetler çıkarılır
- Önceki akciğer görüntülemeleri varsa karşılaştırma için getirilir
- Hamilelik şüphesi mutlaka önceden belirtilmelidir
İşlem nasıl yapılır
- Hasta sırt üstü yatırılır, kollar baş üstüne alınır
- Kısa nefes tutma talimatı ile akciğerler tek seferde görüntülenir
- İşlem yaklaşık 5-10 dakika sürer; gerçek tarama süresi birkaç saniyedir
- Klasik BT'ye göre çok daha düşük doz radyasyon kullanılır (LDCT)
- Görüntüler radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilir, nodüller Lung-RADS sistemine göre sınıflandırılır
- Sonuçlar göğüs hastalıkları uzmanı ile birlikte yorumlanır
İşlem sonrası
- Negatif sonuçta yıllık tarama önerilir (yıllık LDCT)
- Şüpheli nodül saptandığında 3-6 aylık kontrol BT ile büyüme takibi
- Yüksek riskli nodüllerde PET-BT veya biyopsi gibi ileri tetkikler değerlendirilir
- Sigara bırakma desteği her takipte tekrar önerilir
- Kişiselleştirilmiş sağlık planı için aile hekimi ile bilgi paylaşımı
Riskler
- Yanlış pozitif sonuçlar nedeniyle ek tetkikler ve kaygı
- Düşük dozda olsa da kümülatif radyasyon maruziyeti
- Önemsiz nodüllerin gereksiz takip ve girişimlere yol açma riski (aşırı tanı)
- Bazı küçük tümörlerin LDCT'de görülememesi (yanlış negatif)
- İleri tetkik aşamasında biyopsiye bağlı pnömotoraks veya kanama (nadir)
Sıkça Sorulanlar
Tarama BT'si normal akciğer BT'sinden farklı mı?
Evet, düşük doz protokolü kullanılır; radyasyon dozu standart toraks BT'sine göre belirgin azdır.
Sigarayı bıraktıysam yine de taranmalı mıyım?
Son 15 yıl içinde bırakanlarda risk hâlâ yüksek olabilir; uygun yaş ve paket-yıl kriterini karşılıyorsanız tarama önerilir.
Tarama akciğer kanserini önler mi?
Tarama doğrudan kanseri önlemez; ancak erken evrede tespit ile tedavi başarısı ve sağkalım belirgin artabilir.
Sigorta tarafından karşılanır mı?
Karşılanma şartları yıllara ve kuruma göre değişir; başvuru öncesi kendi sosyal güvenlik kurumunuzla teyit etmeniz uygun olur.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Spirometri
Göğüs Hastalıkları
Akciğerlerin solunum kapasitesini ölçen, obstrüktif ve restriktif hastalıkları ayırt eden temel test.
Solunum fonksiyon testleri
Göğüs Hastalıkları
SFT/PFT ile akciğer hacim, akım ve gaz değişiminin kapsamlı değerlendirilmesi.
KOAH değerlendirmesi ve tedavisi
Göğüs Hastalıkları
GOLD kılavuzlarına göre KOAH tanısı, sınıflaması ve bireyselleştirilmiş tedavi yönetimi.
Bronkoskopi
Göğüs Hastalıkları
İnce kameralı cihazla solunum yollarının doğrudan görüntülenmesi ve örnek alınması.
Nebulizatör tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Nebulizatör tedavisi — solunum yoluyla ilaç uygulaması ile bronş açıcı ve antiinflamatuar tedavi.
Pnömoni tedavisi
Göğüs Hastalıkları
Pnömoni (zatürre) tedavisi — bakteri, virüs veya mantar kaynaklı akciğer enfeksiyonunun yönetimi.
IPF Tanı Tedavi Takip
Göğüs Hastalıkları
İdiyopatik pulmoner fibrozis (IPF) tanı ve tedavi — UIP paterninin görüntüleme ve antifibrotik yönetimi.
Akciğer CA Tanı, Takip
Göğüs Hastalıkları
Akciğer kanseri tanı süreci ve onkolojik takip — radyolojik, patolojik ve moleküler değerlendirme.