Sedef hastalığı tedavisi

Cildin kronik iltihabi hastalığı olan psoriasiste plak yaygınlığı, eklem tutulumu ve yaşam kalitesi değerlendirilerek hafif olgudan ağır olguya basamaklı tedavi düzenlenir.

Ne için yapılır

• Plak tip sedef (gövde, dirsek, diz, saçlı deride kalın gümüş pullu döküntüler)
• Guttat (damla tip), invers (kıvrım), püstüler ve eritrodermik sedef formları
• Tırnak tutulumu (çukurlaşma, kalınlaşma, renk değişikliği)
• Psoriatik artrit (sedef kaynaklı eklem ağrısı, sabah tutukluğu, sosis parmak)
• Topikal tedaviye yanıtsız orta-ağır plak psoriasis (PASI ≥10 veya yaşam kalitesi olumsuz etkilenen olgular)
• Saçlı deri, avuç içi-ayak tabanı ve genital bölge gibi tedaviye dirençli özel alan tutulumları

Hazırlık

• Lezyonların hesaplanan yüzey alanı ve PASI (Psoriasis Area and Severity Index) skorlaması için aktif lezyonlu randevu uygundur
• Önceki tedaviler, kullanım süresi ve yanıt detayları not edilmeli
• Sistemik veya biyolojik tedavi öncesi tüberküloz taraması, hepatit B/C ve HIV testleri planlanır
• Aşılanma durumu (özellikle canlı aşı öyküsü) ve kronik enfeksiyon varlığı bildirilmelidir
• Eşlik eden metabolik sendrom, kardiyovasküler hastalık ve depresyon belirtileri sorgulanır

İşlem nasıl yapılır

1. Klinik muayene ve PASI skoru ile şiddet sınıflaması yapılır (hafif/orta/ağır)
2. Hafif olgularda topikal kortikosteroid, kalsipotriol (D vitamini analoğu) ve nemlendirici kombinasyonu
3. Orta-ağır olgularda dar bant UVB veya PUVA fototerapisi haftada 2-3 seans planlanır
4. Sistemik tedavi gerektiğinde metotreksat, asitretin veya siklosporin değerlendirilir
5. Konvansiyonel tedaviye yanıtsız ya da artrit tutulumu olan olgularda biyolojik ajanlar (anti-TNF, IL-17 veya IL-23 inhibitörleri) planlanır
6. Eşlik eden metabolik ve psikososyal sorunlar için multidisipliner takip kurgulanır

İşlem sonrası

• Topikal tedavi takibi 4-6 haftada bir; fototerapi yanıtı ortalama 20-30 seans sonra değerlendirilir
• Sistemik tedavilerde 1-3 ay aralıklarla kan tahlili (karaciğer, böbrek, kan sayımı)
• Biyolojik ajan kullananlarda enfeksiyon taraması ve aşılama programı sürdürülür
• Yıllık olarak kan basıncı, lipid, kan şekeri ve kilo takibi (kardiyometabolik risk)
• Eklem ağrısı/şişliği gelişirse romatolojiyle ortak değerlendirme

Riskler

• Yüksek potans topikal steroidlerin uzun süreli kullanımına bağlı cilt incelmesi ve atrofi
• Fototerapide yanma, ciltte kuruluk, uzun dönemde cilt kanseri riskinde artış
• Metotreksatta karaciğer toksisitesi, kemik iliği baskılanması; siklosporinde böbrek ve kan basıncı etkisi
• Biyolojik ajanlarda enfeksiyon riskinin artışı, latent tüberküloz reaktivasyonu
• Tedavinin aniden kesilmesiyle hastalığın daha şiddetli formla tekrarlama (rebound) riski

Sıkça Sorulanlar

İlgili Bilgiler

İlgili Tıbbi Hizmetler

Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.