Bu sitedeki bilgiler tıbbi tanı ve tedavi amacı taşımamaktadır. Sağlık sorunlarınız için mutlaka hekiminize başvurunuz.

Ana içeriği atla

Lipid profili

Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.

Kanda yağ (lipid) düzeylerini ölçen tarama ve takip testi; kalp-damar hastalığı riskinin belirlenmesi ve tedavi etkinliğinin izlenmesinde kullanılır.

Ne için yapılır

  • 20 yaş üzeri kardiyovasküler risk taraması (5 yılda bir)
  • Aile öyküsünde erken yaş kalp-damar hastalığı bulunması
  • Diyabet, hipertansiyon veya obezite eşlik etmesi
  • Bilinen koroner arter hastalığı veya inme öyküsü takibi
  • Statin veya diğer lipid düşürücü tedavi yanıtının izlenmesi
  • Pankreatit etiyolojisinde hipertrigliseridemi araştırması
  • Tiroid hastalığı, böbrek/karaciğer hastalığında metabolik değerlendirme

Hazırlık

  • Trigliserit ve LDL doğru ölçümü için 9-12 saat açlık önerilir
  • Test öncesi 24 saat ağır egzersiz ve aşırı yağlı yemek yapılmaz
  • Su içilebilir; kahve, çay ve şekerli içecek kaçınılır
  • Akut hastalık veya enfeksiyon varsa test ertelenir
  • Kullanılan ilaçlar (özellikle hormon, statin) hekime bildirilir

İşlem nasıl yapılır

  1. Kol veya el üst yüzeyinden tek kullanımlık iğne ile damardan kan alınır
  2. Yaklaşık 3-5 mL kan örneği uygun tüpe aktarılır
  3. Örnek laboratuvarda santrifüj edilerek serumu ayrılır
  4. Otomatik biyokimya analizöründe enzimatik yöntemle ölçüm yapılır
  5. Total kolesterol, HDL ve trigliserit doğrudan ölçülür; LDL Friedewald formülü ile hesaplanır
  6. Sonuçlar genellikle aynı gün içinde raporlanır

İşlem sonrası

  • Hedef değerler (ATP III): LDL <100 mg/dL (yüksek riskte <70), HDL erkek >40 / kadın >50, trigliserit <150 mg/dL
  • Total kolesterol <200 mg/dL istenir
  • Sonuçlar bireysel risk skoru ile birlikte hekim tarafından yorumlanır
  • Anormal değerlerde diyet, egzersiz ve gerekirse ilaç tedavisi planlanır
  • Tedavi başlanırsa 6-12 hafta içinde kontrol önerilir

Riskler

  • Kan alma bölgesinde geçici morluk veya hassasiyet
  • Nadiren baş dönmesi veya bayılma hissi (vazovagal)
  • Çok nadir lokal enfeksiyon (steril teknik ile minimize edilir)
  • Trigliserit değeri açlık ihlalinden yüksek çıkabilir (yanlış pozitiflik)

Sıkça Sorulanlar

Aç olmadan lipid testi yapılabilir mi?

Total ve HDL kolesterol açlık dışı da güvenilirdir; ancak trigliserit ve hesaplanan LDL için 9-12 saat açlık önerilir.

Sonuçlar ne anlama gelir?

LDL ('kötü') yüksekliği ve HDL ('iyi') düşüklüğü kalp-damar riskini artırır. Yorum bireysel risk faktörlerine göre hekim tarafından yapılır.

Ne sıklıkta tekrarlanmalıdır?

Risk yoksa 5 yılda bir; risk faktörü veya tedavi varsa 6-12 ayda bir kontrol önerilir.

Sonucu yüksek çıktı, ilaç başlamak gerekir mi?

Hafif yükseklikte önce diyet ve yaşam tarzı değişikliği denenir; ilaç kararı bireysel risk skoru ile hekim tarafından verilir.