Kandaki oksijen, karbondioksit ve asit-baz dengesini ölçen tahlil. Solunum ve metabolik bozuklukların tanısında kullanılır.
Ne için yapılır
- Solunum yetmezliği şüphesi (KOAH alevlenmesi, astım atağı, pnömoni)
- Metabolik asidoz veya alkaloz (diyabetik ketoasidoz, böbrek yetmezliği)
- Sepsis ve şok tablosu değerlendirmesi
- Mekanik ventilatör desteği alan hastaların izlemi
- Zehirlenme şüphesi (karbon monoksit, salisilat)
- Yoğun bakım hastalarının asit-baz takibi
- Ameliyat öncesi solunum rezervi değerlendirmesi
Hazırlık
- Özel bir hazırlık genellikle gerekmez
- Oksijen tedavisi alan hastalarda örnek alındığı andaki oksijen düzeyi kayıt edilir
- İşlem öncesi vücut ısısı not edilir (sonuçların yorumu için)
İşlem nasıl yapılır
- Hekim veya hemşire bilek (radial), kasık (femoral) veya kol atardamarından kan alır
- Venöz örnek istendiğinde kol toplardamarından kan alınır
- Örnek hava ile temas etmeyecek şekilde kapalı tüpe alınır ve hızla laboratuvara iletilir
- Cihaz pH, pCO2, pO2, bikarbonat (HCO3) ve baz açığı değerlerini ölçer
- Sonuç genellikle 10-15 dakika içinde alınır
İşlem sonrası
- İğne giriş yerine 5-10 dakika baskı uygulanır (atardamarlarda kanama riski nedeniyle)
- Hematom (kan birikmesi) açısından bölge gözlenir
- Kritik hastalarda tedavi yanıtına göre tekrarlanabilir
- Sonuçlar klinik tablo ve diğer tahlillerle birlikte yorumlanır
Riskler
- İğne giriş yerinde hafif ağrı veya morluk
- Hematom (özellikle atardamar örneklemesinde)
- Nadiren damar spazmı veya geçici dolaşım bozukluğu
- Çok nadir vakalarda enfeksiyon
Sıkça Sorulanlar
Atardamardan kan alınması ağrılı mı?
Toplardamar örneğine göre daha rahatsız edici olabilir. Bilek bölgesinde kısa süreli batma ve zonklama hissi olabilir.
Normal pH değeri nedir?
Atardamar kanında pH 7.35-7.45 arasıdır. Bu aralığın altı asidoz, üstü alkaloz olarak değerlendirilir.
Sonuç ne kadar sürede çıkar?
Modern cihazlarda 10-15 dakika içinde sonuç alınır. Bu nedenle acil servis ve yoğun bakımda sıklıkla kullanılır.
Aç karın gerekli mi?
Genellikle açlık gerekmez. Ancak hekiminiz özel durumlarda farklı talimat verebilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Kan kültürü
Tıbbi Biyokimya
Kan kültürü — kan dolaşımındaki bakteri veya mantarın tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığı.
CRP
Tıbbi Biyokimya
CRP (C-reaktif protein) — karaciğerde üretilen, akut inflamasyonu erken yansıtan kan testi.
Prokalsitonin
Tıbbi Biyokimya
Prokalsitonin (PCT) — bakteriyel enfeksiyon ve sepsis tanısında kullanılan duyarlı belirteç.
Tam kan sayımı
Tıbbi Biyokimya
Hemogram (CBC) — kan hücrelerinin sayı ve oranlarını ölçen temel tarama tahlili.
Açlık kan şekeri
Tıbbi Biyokimya
Açlık glukoz testi — diyabet taraması ve kan şekeri kontrolünde temel tahlil.
HbA1c
Tıbbi Biyokimya
HbA1c — son 2-3 ayın ortalama kan şekerini gösteren glikolize hemoglobin testi.
Lipid profili
Tıbbi Biyokimya
Lipid profili — total kolesterol, HDL, LDL ve trigliserit ölçümü ile kardiyovasküler risk değerlendirmesi.
İdrar kültürü
Tıbbi Biyokimya
İdrar kültürü — idrarda üreyen bakterinin tanımlanması ve antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi.