Crohn hastalığı ve ülseratif kolitte alevlenme ve remisyon dönemlerine göre uyarlanan, beslenme yetersizliklerini önlemeye ve yaşam kalitesini artırmaya yönelik diyet danışmanlığı.
Ne için yapılır
- Crohn hastalığı ve ülseratif kolit tanısı bulunan bireylerde beslenme planı
- Aktif alevlenme döneminde semptomları azaltıcı düşük posa, düşük artık veya FODMAP uyarlamalı diyetler
- Remisyon döneminde dengeli, çeşitli ve mikrobiyota dostu beslenme planlaması
- Crohn hastalığında darlık (striktür) ve kısa bağırsak sendromuna özel beslenme uyarlaması
- Anemi, D vitamini, B12, çinko ve protein eksikliklerinin önlenmesi
- Ostomi (ileostomi/kolostomi) bulunan bireylerde sıvı-elektrolit ve özel diyet ihtiyaçları
Hazırlık
- Güncel gastroenteroloji raporu, kolonoskopi/MR enterografi sonuçları
- Son dönem laboratuvar tetkikleri (hemogram, demir, ferritin, B12, D vitamini, CRP, albümin)
- Mevcut tedavi (mesalazin, biyolojik ajanlar, kortikosteroid) bilgisi
- Şikayet günlüğü: ishal, karın ağrısı, kanama, kilo değişimi
İşlem nasıl yapılır
- Aktif alevlenme ve remisyon dönemine göre beslenmenin ayrı ayrı planlanması
- Crohn ile ülseratif kolit arasındaki farkların (lokalizasyon, malabsorpsiyon riski) plana yansıtılması
- Düşük posa veya FODMAP uyarlanmış geçici diyet seçeneklerinin değerlendirilmesi
- Yeterli enerji, protein, B12, demir, D vitamini ve çinko alımının sağlanması
- Sıvı ve elektrolit dengesi için önerilerin verilmesi (özellikle ishalli dönemlerde, ostomili bireylerde)
- Süt ürünleri, lifli besinler, baharatlar gibi tetikleyici olabilen gıdaların kişiye özgü değerlendirmesi
İşlem sonrası
- Hastalık dönemi değişikliklerinde (alevlenme/remisyon) plan revizyonu
- Periyodik laboratuvar takibi ile mikronutrient eksikliklerinin izlenmesi
- Kilo, BKİ ve genel beslenme durumu (gerekirse vücut kompozisyonu) takibi
- Cerrahi sonrası dönemlerde (rezeksiyon, ostomi) beslenmenin yeniden düzenlenmesi
Riskler
- Aşırı kısıtlayıcı diyetlerle malnütrisyon ve kilo kaybı
- Demir, B12, D vitamini ve çinko eksiklikleri
- Sıvı-elektrolit dengesizlikleri (özellikle yoğun ishal döneminde)
- Striktürü olan Crohn hastalarında yüksek lifli yiyeceklerle tıkanma riski
- Bilimsel temelli olmayan eliminasyon diyetleriyle ("sadece doğal şifa") tedavi gecikmesi
Sıkça Sorulanlar
Crohn ile ülseratif kolitin diyeti aynı mı?
Hayır. Tutulum bölgesi ve komplikasyonlar farklı olduğundan beslenme planı kişiye ve hastalık tipine göre uyarlanır.
Lifli yiyecekleri tamamen kesmeli miyim?
Genellikle hayır. Aktif dönemde geçici olarak azaltılabilir; remisyonda lif tekrar kademeli olarak eklenir.
Süt ürünlerini kesmem gerekir mi?
Yalnızca laktoz intoleransı varsa azaltılır. Aksi hâlde kalsiyum ve D vitamini için süt ürünleri planın önemli bir parçasıdır.
Probiyotik veya bitkisel ürünler hastalığı tedavi eder mi?
Bu ürünler temel tedavinin yerini tutmaz; kullanılacaksa hekim ve diyetisyen onayıyla planlanmalıdır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
İrritabl Bağırsak Sendromu Hastalıkları Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
İrritabl Bağırsak Sendromu Beslenme Tedavisi — FODMAP eliminasyon ve kişiye özel diyet planlaması.
Çölyak HASTALIKLARI EĞİTİMİ VE DİYET DANIŞMANLIĞI
Beslenme ve Diyetetik
Çölyak Hastalığı Diyet Danışmanlığı — Tam glütensiz beslenme ve çapraz bulaş farkındalığı eğitimi.
Kolonoskopi
Dahili Poliklinik (Gastroenteroloji)
Kolonoskopi — kalın bağırsak ve son ince bağırsak bölümünün endoskopik incelenmesi.
Büyüme Gelişme Çağında Beslenme
Beslenme ve Diyetetik
Bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemlerinde sağlıklı büyümeye yönelik beslenme danışmanlığı.
Fonksiyonel Tıp ve Bütüncül Sağlık Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Bireyin sağlık durumunu bütüncül değerlendiren, kanıt temelli beslenme danışmanlığı.
Bariatrik Cerrahi Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Bariatrik Cerrahi Diyet Danışmanlığı — obezite ameliyatı öncesi ve sonrası aşamalı beslenme planı.
Laktasyon Hastalıkları Eğitimi ve Diyet Danışmanlığı
Beslenme ve Diyetetik
Laktasyon (Emziren Anne) Beslenme Danışmanlığı — Süt verimi ve anne sağlığı için dengeli plan.
Eliminasyon Diyeti
Beslenme ve Diyetetik
Eliminasyon Diyeti — gıda intoleransı ve duyarlılık nedenlerinin tespitine yönelik tıbbi gözetimli beslenme programı.