Cilt üzerinden odaklanmış şok dalgalarıyla idrar yolu taşlarının küçük parçalara ayrıldığı, kesi gerektirmeyen taş tedavisi yöntemi. Parçaların idrarla atılması hedeflenir.
Ne için yapılır
- Böbrek pelvisi veya üst kalislerde 5-20 mm arasındaki radyoopak taşlar
- Üreterin üst bölümünde yer alan, idrar akışını engellemeyen 10 mm altı taşlar
- Konservatif tedavi (sıvı, ilaç) ile düşürülemeyen küçük-orta boy taşlar
- Cerrahiye uygun olmayan veya kapalı yöntemleri tercih eden hastalarda seçilmiş olgular
- Sistin, kalsiyum oksalat dihidrat gibi şok dalgasına nispeten yanıt veren taş tipleri
Hazırlık
- İşlem öncesi tam idrar tahlili, idrar kültürü, kan testleri ve görüntüleme (BT veya ultrason) ile taşın boyutu ve yeri belirlenir
- Aktif idrar yolu enfeksiyonu varsa önce antibiyotikle tedavi edilir
- Kan sulandırıcı ilaçlar (varfarin, antiagreganlar) işlemden 5-7 gün önce hekim onayı ile kesilir
- Sedasyon planlandıysa işlemden 6 saat önce yeme-içme kesilir
- Hamilelik şüphesi olan kadınlarda işlem yapılmaz; gerekirse gebelik testi istenir
İşlem nasıl yapılır
- Hasta cihazın masasına sırtüstü veya yüzükoyun yatırılır; taşın yerine göre pozisyon seçilir
- Taşın konumu floroskopi (X-ışını) veya ultrason eşliğinde belirlenir
- Cilt ile cihaz arasında özel jel uygulanarak şok dalgalarının iletimi sağlanır
- Genellikle hafif sedasyon ve ağrı kesici eşliğinde 1500-3000 adet odaklanmış şok dalgası verilir
- İşlem sırasında nabız, tansiyon ve oksijen düzeyi sürekli izlenir
- Toplam süre yaklaşık 30-60 dakikadır; aynı seansta hastaneden çıkış genellikle mümkündür
İşlem sonrası
- İlk 1-2 hafta günde 2-2,5 litre sıvı alımı önerilir
- Taş parçalarının görülmesi için idrar bir süzgeçten geçirilebilir; analiz için saklanır
- Hafif yan-bel ağrısı, idrarda pembe renk birkaç gün sürebilir; ağrı kesici ile yönetilir
- İlk kontrol genellikle 2-4 hafta sonra; taş atılımının değerlendirilmesi için ultrason veya direkt grafi yapılır
- Tek seansta yeterli kırılma olmazsa 2-3 hafta arayla seans tekrarlanabilir (genellikle en fazla 3 seans)
Riskler
- İşlem bölgesinde geçici cilt morluğu ve hassasiyet
- İdrarda 1-3 gün sürebilen pembemsi kanama
- Taş yolu (Steinstrasse) — parçalanmış taşların üreterde sıkışarak ağrı ve tıkanıklık yapması
- İdrar yolu enfeksiyonu, nadiren ateşli idrar yolu enfeksiyonu
- Renal hematom (böbrek çevresinde kanama) — nadir; hipertansiyon ve antikoagülan kullanımı riski artırır
- Çok büyük (>20 mm), çok sert (örn. brushite, sistin) ya da alt kaliste yer alan taşlarda başarı düşüktür
Sıkça Sorulanlar
ESWL her taşa uygulanabilir mi?
Hayır. Genellikle 20 mm altı, böbrek üst-orta kaliksi veya üst üreterde yer alan, sertliği uygun taşlar için tercih edilir. Çok büyük, çok sert veya alt kalisteki taşlarda PCNL veya RIRS gibi yöntemler daha uygun olabilir.
İşlem ağrılı mı, anestezi gerekli mi?
Hafif sedasyon ve damardan ağrı kesici uygulaması ile rahat tolere edilir. Genel anestezi genellikle gerekmez; çocuk hastalarda istisnai olarak uygulanabilir.
Tek seansta taş tamamen kırılır mı?
Taşın boyutu, sertliği ve konumuna göre değişir. Bazı taşlar tek seansta yeterince parçalanırken bazılarında 2-3 seans gerekebilir; başarı garanti edilemez.
İşlem sonrası ne zaman işe dönebilirim?
Çoğu hasta 1-2 gün içinde günlük aktivitelerine ve hafif çalışmalarına dönebilir; ağır fiziksel iş ve egzersiz için 1 hafta dinlenme önerilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Üreteroskopi
Üroloji
Üreteroskopi (URS) — distal/orta üreter taşının endoskopik görüntüleme ve lazer ile tedavisi.
Böbrek taşı ameliyatı
Üroloji
Böbrek taşı ameliyatı (nefrolitotomi) — büyük taşların minimal invaziv cerrahi ile çıkarılması.
Üreteral stent takılması
Üroloji
Üreteral stent (DJ stent) takılması — üreterin açık tutulmasını sağlayan endoskopik işlem.
Böbrek kisti tedavisi
Üroloji
Böbrek kisti tedavisi — basit ve karmaşık böbrek kistlerinde takip ve cerrahi yönetim.
Ürolojik muayene ve değerlendirme
Üroloji
Ürolojik muayene ve değerlendirme — idrar yolları ve erkek üreme sistemine yönelik kapsamlı klinik inceleme.
Sistoskopi
Üroloji
Sistoskopi (mesane endoskopisi) — idrar borusu ve mesane içinin endoskopla görüntülenmesi.
TUR-P
Üroloji
TUR-P (transüretral prostat rezeksiyonu) — büyümüş prostatın idrar yolundan kapalı yöntemle traşlanması.
Ürodinamik çalışma
Üroloji
Ürodinamik çalışma — alt idrar yolu fonksiyonlarının tanısal değerlendirmesi.