Çocuklarda görülen üst-alt solunum yolu, idrar yolu ve döküntülü hastalıklarda doğru tanı ile gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınarak destek tedavisi ve gerektiğinde uygun antibiyotik seçimini içeren süreç.
Ne için yapılır
- Ateş, boğaz ağrısı, öksürük, burun akıntısı gibi üst solunum yolu enfeksiyonu bulguları
- Akut otitis media (orta kulak iltihabı), sinüzit, tonsillit (bademcik iltihabı) şüphesi
- Bronşiolit, pnömoni (zatürre) gibi alt solunum yolu enfeksiyonları
- Ateşli idrar yolu enfeksiyonu (özellikle 2 yaş altı bebeklerde)
- Akut gastroenterit (ishal-kusma) ve dehidratasyon riski
- Döküntülü hastalıklar (su çiçeği, kızıl, el-ayak-ağız hastalığı vb.)
Hazırlık
- Ateşin başlangıç zamanı, derecesi ve seyri kayıt altına alınır
- Çocuğun beslenme, sıvı alımı, idrar çıkışı ve genel durumundaki değişiklikler sorgulanır
- Kreş/okul, kardeş veya ev içinde benzer hastalık öyküsü değerlendirilir
- Aşı durumu ve önceden geçirilmiş enfeksiyonlar gözden geçirilir
- Daha önce kullanılan antibiyotikler ve yanıtları kayıt edilir
İşlem nasıl yapılır
- Detaylı fizik muayene ile boğaz, kulak, akciğer, karın ve cilt değerlendirilir
- Gerekli görülen olgularda hızlı testler (boğaz kültürü, hızlı strep testi, idrar tetkiki) ya da kan testleri istenir
- Üst solunum yolu enfeksiyonlarının çoğunun viral kökenli olduğu hatırlanır; bu olgularda antibiyotik gereksiz olduğu gibi direnç gelişimine yol açar
- Belirli bakteriyel enfeksiyon kanıtı veya yüksek olasılığı varsa yaş, kilo ve duyarlılığa uygun antibiyotik seçilir
- Ateş, ağrı ve mukus için destek tedavisi (parasetamol/ibuprofen, sıvı, dinlenme) düzenlenir
- Aileye hastalık seyri, ne zaman tekrar başvurması gerektiği ve evde takip kuralları anlatılır
İşlem sonrası
- Antibiyotik başlanan olgularda 48-72 saat içinde yanıt değerlendirilir
- Antibiyotiklerin yarıda bırakılmaması ve tüm sürelerinin tamamlanması önerilir
- İdrar yolu enfeksiyonu sonrası gerektiğinde idrar kültürü kontrolü ve görüntüleme planlanır
- Tekrarlayan enfeksiyonlarda altta yatan nedenler (immün yetmezlik, anatomik bozukluk, alerji) araştırılır
- Aşı takvimi gözden geçirilir; eksik aşılar tamamlanır
Riskler
- Gereksiz antibiyotik kullanımına bağlı bağırsak florasında bozulma, ishal ve direnç gelişimi
- Antibiyotiğe karşı alerjik reaksiyon ve döküntü
- Tedaviye yanıtsız veya gecikmiş tanı durumlarında komplikasyon (mastoidit, böbrek hasarı, sepsis vb.) riski
- Ateş düşürücülerin yüksek dozda veya yanlış aralıklarla kullanımına bağlı yan etkiler
Sıkça Sorulanlar
Çocuğumda ateş varsa hemen antibiyotik gerekir mi?
Hayır. Çocukluk çağındaki ateşli hastalıkların büyük kısmı viral nedenlidir ve antibiyotiğe yanıt vermez. Antibiyotik kararı muayene ve gerektiğinde test sonuçlarıyla verilmelidir.
Ateşi düşürmek için ne yapabilirim?
İnce giysiler, yeterli sıvı ve hekim önerisine uygun parasetamol ya da ibuprofen kullanılabilir. Aspirin çocuklarda Reye sendromu riski nedeniyle kullanılmaz.
Antibiyotiği iyileşince kesebilir miyim?
Hayır. Yarıda bırakılan antibiyotikler hastalığın tekrarlamasına ve direnç gelişimine yol açabilir. Hekiminizin önerdiği süre tamamlanmalıdır.
Çocuğumu hastaneye ne zaman götürmeliyim?
İleri halsizlik, sürekli kusma, sıvı alamama, hızlı solunum, deride morarma, döküntü ile birlikte ateş veya 3 ay altı bebekte herhangi bir ateş acil değerlendirme gerektirir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Çocuk genel muayenesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuk genel muayenesi — yaşa özgü sağlık değerlendirmesi ve koruyucu hekimlik.
Yenidoğan sarılığı tedavisi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Yenidoğan sarılığı tedavisi — fototerapi ve gerektiğinde kan değişimi ile bilirubin yüksekliğinin kontrolü.
Çocuklarda astım tedavisi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuklarda astım tedavisi — spacer ile MDI ve MART yaklaşımı temelinde uzun vadeli kontrol.
Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu tedavisi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu — kültür temelli antibiyotik tedavisi ve böbrek koruyucu izlem.
Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonu tedavisi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonu — viral/bakteriyel ayrımı ve akılcı antibiyotik yaklaşımı.
Yenidoğan yoğun bakım hizmeti
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Yenidoğan yoğun bakım ünitesi — prematüre, RDS, sarılık ve kritik bebeklere üst düzey bakım.
Enfeksiyon hastalıkları tedavisi
Dahili Poliklinik Hizmetleri
Bakteriyel, viral ve diğer enfeksiyon hastalıklarında uygun antibiyotik ve destekleyici tedavi yönetimi.
Yenidoğan taraması
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Yenidoğan tarama testi (topuk kanı) — erken tanıyla önlenebilir kalıcı hasar.