Çıkık redüksiyonu

Akut eklem çıkıklarında — özellikle omuz, dirsek ve parmak — kontrollü manipülasyonla eklemin yerine oturtulduğu acil ortopedik işlemdir.

Ne için yapılır

• Akut anterior veya posterior omuz çıkığı (glenohumeral dislokasyon)
• Dirsek çıkığı — basit (saf) veya kırıkla birlikte (kompleks)
• Parmak interfalangeal eklem çıkıkları (sıklıkla PIP)
• Kalça çıkığı (özellikle protez sonrası veya yüksek enerjili travma)
• Patella (diz kapağı) lateral çıkığı
• Tekrarlayan (rekürren) eklem çıkıklarında akut redüksiyon ihtiyacı

Hazırlık

• Çıkık öncesi mutlaka röntgen — kırık eşlik edip etmediği değerlendirilir
• Ayrıntılı nörovasküler muayene: nabız, cilt rengi, his ve motor fonksiyon kayıt edilir (önemli — örn. omuzda aksiller sinir, dirsekte ulnar/medyan sinir)
• Damar yolu açılır; sedasyon veya analjezi planı yapılır
• Hasta bilgilendirilir, yazılı onam alınır
• Redüksiyon sonrası kullanılacak askı / atel hazırlanır

İşlem nasıl yapılır

1. Anestezi seçeneği: lokal-intraartiküler enjeksiyon, prosedür sedasyonu (IV), bazen genel anestezi gerekebilir
2. Omuz çıkığı için atravmatik teknikler tercih edilir: Stimson (yüzüstü ağırlık ile), Cunningham (skapula manipülasyonu ile), Spaso (yumuşak rotasyon-traksiyon) veya skapular manipülasyon — Hipokrat ve Kocher gibi agresif yöntemlerden kaçınılır
3. Dirsek için yavaş longitudinal traksiyon, ön kol supinasyonu ve dirseğin kademeli fleksiyonu uygulanır
4. Parmak çıkıklarında nazik traksiyon ve fleksiyon ile yerine oturtma; basit redüksiyon ile genelde başarılı
5. Redüksiyon sonrası mutlaka tekrar nörovasküler muayene yapılır
6. Kontrol grafisi ile redüksiyonun başarısı ve eşlik eden kırık varlığı doğrulanır

İşlem sonrası

• Omuz çıkığı sonrası 2-3 hafta askı; sonrası kademeli fizyoterapi (rotasyon-güçlendirme)
• Dirsek redüksiyonu sonrası 1-2 hafta atel; erken hareket başlanır (sertlik önlenir)
• Parmak çıkıklarında komşu parmağa bantlama (buddy taping) ve erken hareket
• Kontrol muayenesi 1, 4 ve 8. haftada — nörovasküler durum ve hareket aralığı
• Tekrarlayan (rekürren) çıkıklarda labrum / ligaman değerlendirmesi (MR) ve gerekirse cerrahi planlama

Riskler

• Sinir yaralanması (omuzda aksiller, dirsekte ulnar/medyan; çoğu geçici)
• Damar yaralanması (nadir ancak ciddi — özellikle dirsek ve diz çıkıklarında)
• Kırığın yer değişmesi veya yeni kırık oluşması (zorlu redüksiyonda)
• Tekrarlayan çıkık (özellikle genç hastalarda omuz çıkığında %50+ rekürrens riski)
• Eklem sertliği, kapsül-ligaman gevşekliği veya artrit gelişimi (uzun vadede)

Sıkça Sorulanlar

İlgili Bilgiler

İlgili Tıbbi Hizmetler

Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.