Hastanın baryumlu özel bir sıvı içmesinin ardından alınan röntgen görüntüleriyle; yutak, yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağı duvarının yapısını ve hareketini değerlendiren, gastroskopiye tamamlayıcı bir görüntüleme yöntemidir.
Ne için yapılır
- Yutma güçlüğü (disfaji), boğazda takılma hissi ve yemek sırasında öksürük yakınmaları
- Yemek borusu motilite bozuklukları — özellikle akalazyu ve özofagus spazmı şüphesi
- Yemek borusu darlığı, halka, web yapıları ve divertikül (cep) araştırılması
- Mide-yemek borusu reflüsü ve hiatal herni değerlendirmesi
- Mide cerrahisi (örn. tüp mide, by-pass) sonrası anatomi ve kaçak kontrolü
- Mide çıkış darlığı, ülser, tümör veya pilor stenozu şüphesi
- Endoskopiye uygun olmayan ya da tamamlayıcı bilgi gereken seçilmiş hastalar
Hazırlık
- İşlemden önce en az 6 saat aç kalınması — hiç su, çay, sigara dahil
- Kullanılan ilaçların hekimle değerlendirilmesi; özellikle mide hareketini etkileyen ilaçlar geçici olarak kesilebilir
- Diyabet, böbrek yetmezliği veya bilinen yutma sorunu varsa randevu öncesi mutlaka bildirilmesi
- Gebelik şüphesi veya gebelik durumunda işlemin ertelenmesi — radyasyon güvenliği gereği
- Önceki endoskopi, baryumlu grafi ve üst karın görüntüleme raporlarının yanında getirilmesi
İşlem nasıl yapılır
- Hasta önlük giyer; metal aksesuarlar ve mücevherler çıkarılır
- Radyolog veya teknisyen tarafından beyaz, kireç tadında baryumlu sıvı verilir; hastadan yutması istenir
- Yutma sırasında ve sonrasında hasta görüntüleme masasında farklı pozisyonlarda durur (ayakta, yatar, yan)
- Floroskopi cihazı yardımıyla baryumun yutak, yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağındaki ilerleyişi gerçek zamanlı izlenir
- Gerekirse kabarcık yapan toz (köpürtücü) verilerek çift kontrast görüntüleme yapılır
- Belirli aşamalarda statik röntgen filmleri çekilir; toplam süre genellikle 20-40 dakikadır
İşlem sonrası
- İşlem sonrası özel bir gözlem süresi gerekmez; günlük aktiviteye hemen dönülür
- Baryumun barsaklardan atılması için işlem sonrasında bol su tüketilmesi önerilir
- 1-3 gün boyunca dışkı renginin beyazımsı/açık olması beklenir, normal seyirdir
- Bağırsak hareketlerini desteklemek için lifli beslenme veya hekim önerirse hafif laksatif kullanımı
- Sonuç raporu radyolog tarafından hazırlandıktan sonra yönlendiren hekimle birlikte değerlendirilir
Riskler
- Baryum aspirasyonu — yutma güçlüğü olan hastalarda baryumun soluk borusuna kaçma riski (ender)
- Baryumun bağırsakta sertleşip kabızlık ya da nadiren tıkanıklığa yol açma olasılığı
- Baryum sülfata karşı çok nadir gelişen alerjik reaksiyonlar
- Tıbbi nedenlerle gerekli olmadıkça gebelikte düşük dozda da olsa radyasyon maruziyeti
- Şüpheli perforasyon (delinme) durumunda baryum yerine suda çözünen kontrast tercih edilmelidir; aksi halde mediastinit/peritonit riski
Sıkça Sorulanlar
Baryumlu sıvı zararlı mı?
Baryum sülfat bağırsaklardan emilmez; vücuda geçmeden dışkıyla atılır. Tadı kireçimsi olabilir ve bazı hastalarda hafif bulantı yapabilir, ancak ciddi yan etkisi nadirdir. Bilinen alerji ya da bağırsak tıkanıklığı şüphesi durumunda doktora bildirilmelidir.
Baryumlu grafi mi, endoskopi mi daha doğru?
İki yöntem birbirinin alternatifi değil tamamlayıcısıdır. Endoskopi, mukozayı doğrudan görüp biyopsi imkânı sağlar. Baryumlu grafi ise yutma fonksiyonu, motilite bozuklukları, divertiküller ve cerrahi sonrası anatomi konusunda dinamik bilgi verir.
İşlem sırasında köpürten toz neden veriliyor?
Köpürtücü toz mide ve yemek borusunu hava ile genişletir; baryum ise mukozayı kaplar. Bu çift kontrast yöntemi sayesinde mukoza yapısı, küçük ülserler ve tümörler daha ayrıntılı görüntülenebilir.
Gebelikte yapılabilir mi?
Baryumlu grafi iyonize radyasyon içerir. Bu nedenle gebelikte yalnızca acil ve zorunlu durumlarda, başka tanı yöntemleri yetersiz kalırsa, kadın doğum hekimiyle birlikte risk-yarar değerlendirmesi yapıldıktan sonra uygulanır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Üst GIS endoskopisi
Dahili Poliklinik (Gastroenteroloji)
Üst GIS endoskopisi (gastroskopi) — yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının görüntülenmesi.
Reflü tedavisi
Dahili Poliklinik (Gastroenteroloji)
Reflü tedavisi — gastroözofageal reflü hastalığında (GÖRH) yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisiyle yakınma kontrolü.
Direkt grafi
Görüntüleme Hizmetleri
Direkt grafi (röntgen / X-Ray) — kemik ve organların düşük dozda röntgen görüntülemesi.
Manyetik rezonans görüntüleme
Görüntüleme Hizmetleri
Manyetik rezonans görüntüleme (MR) — güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları ile yumuşak doku ayrıntılı görüntülemesi.
Bilgisayarlı tomografi
Görüntüleme Hizmetleri
Bilgisayarlı tomografi (BT) — X-ışını ile vücudun ince kesitli, hızlı ve ayrıntılı görüntülenmesi.
Ultrasonografi - genel
Görüntüleme Hizmetleri
Ultrasonografi — yüksek frekanslı ses dalgaları ile yumuşak dokuların radyasyonsuz görüntülenmesi.
Abdominal ultrasonografi
Görüntüleme Hizmetleri
Abdominal ultrasonografi — karın içi organların radyasyonsuz, gerçek zamanlı ses dalgası ile incelenmesi.
Mamografi
Görüntüleme Hizmetleri
Mamografi — düşük doz X-ışını ile meme dokusunun ayrıntılı değerlendirilmesi ve kanser taraması.