Düşük doz X-ışını kullanılarak meme dokusunun değerlendirildiği görüntüleme yöntemi. Meme kanseri taramasında ve şüpheli bulguların ileri incelemesinde kullanılır.
Ne için yapılır
- 40 yaş üzerinde meme kanseri tarama programı kapsamında düzenli kontroller
- Memede ele gelen kitle, ağrı, asimetri veya şekil bozukluğu değerlendirmesi
- Meme başında akıntı, kanama veya cilt değişikliği (portakal kabuğu görünümü, çekilme)
- Aile öyküsünde meme/yumurtalık kanseri olan ya da BRCA gen mutasyonu taşıyan kadınlarda erken tarama
- Daha önce tespit edilmiş iyi huylu lezyonların (fibroadenom, mikrokireçlenmeler) takibi
- Meme kanseri tedavisi sonrası hastalarda nüks ve diğer memenin takibi
- Ultrason veya muayenede şüpheli bulgu saptandığında ileri değerlendirme
Hazırlık
- Çekim, hassasiyetin daha az olduğu menstrüasyon sonrası ilk hafta içinde planlanırsa daha rahat olur
- İşlem öncesi koltuk altı ve göğüs bölgesine deodorant, parfüm, pudra veya krem sürülmemelidir (görüntüde yapay lekelere yol açabilir)
- Bel üstü kıyafetler kolayca çıkarılabilir olmalıdır; takılar çıkarılır
- Önceki mamografi, meme ultrasonu, MR ya da biyopsi raporları mutlaka getirilmelidir; karşılaştırma çok değerlidir
- Hamilelik veya hamilelik şüphesi mutlaka önceden bildirilmelidir
İşlem nasıl yapılır
- Hasta cihazın önünde ayakta durur; meme, alt ve üst plakalar arasına yerleştirilir
- Görüntü kalitesi ve doz düşüklüğü için meme kısa süreyle düzgün şekilde sıkıştırılır; bu sırada baskı hissi olur
- Standart taramada her meme için iki açıdan (yukarıdan ve yan) çekim yapılır
- Şüpheli bulgu varsa ek odaklı görüntüler veya tomosentez (3 boyutlu mamografi) eklenebilir
- Tüm çekim genellikle 10-20 dakika içinde tamamlanır
- Görüntüler radyoloji uzmanı tarafından önceki tetkiklerle karşılaştırılarak raporlanır
İşlem sonrası
- İşlem sonrası özel bir kısıtlama yoktur; günlük aktivitelere hemen dönülebilir
- Tarama sonucu normal ise yaş ve risk durumuna göre yıllık veya iki yılda bir tarama önerilir
- Şüpheli bulgu durumunda meme ultrasonu, MR ve gerektiğinde biyopsi planlanabilir
- Sonuçlar genellikle 1-3 iş günü içinde değerlendirilir; takip kararı meme cerrahisi/genel cerrahi tarafından verilir
- Önceki çekimlerin saklanması, ileride yapılacak karşılaştırmalar için önemlidir
Riskler
- Mamografi düşük doz X-ışını içerir; tarama yararı, çok düşük olan radyasyon riskini açık ara aşar
- Sıkıştırma sırasında geçici, kısa süreli baskı hissi veya hafif rahatsızlık olabilir
- Yoğun meme dokusunda lezyonların gözden kaçma olasılığı vardır; bu nedenle ultrason ile birlikte değerlendirme yapılabilir
- Yanlış pozitif (gereksiz endişe ve ek tetkik) ya da yanlış negatif sonuçlar nadir de olsa görülebilir
- Bilinen veya şüphelenilen hamilelikte rutin tarama mamografisi yapılmaz; öncelikli yöntem ultrasondur
Sıkça Sorulanlar
Mamografi ağrılı mıdır?
Çekim sırasında meme kısa süreyle sıkıştırıldığından baskı veya geçici rahatsızlık hissedilebilir. Ağrı eşiği kişiden kişiye değişir; ağrılı dönemler dışında, menstrüasyondan sonraki ilk hafta planlamak çoğu hastada işlemi kolaylaştırır.
Hamilelikte mamografi çekilir mi?
Bilinen veya olası hamilelikte rutin tarama mamografisi tercih edilmez. Bu dönemde meme ultrasonu öncelikli yöntemdir; çok kesin tıbbi gereklilik durumunda korunma önlemleri ile yapılması hekim kararına bağlıdır.
Mamografideki radyasyon zararlı mı?
Modern dijital mamografide kullanılan X-ışını dozu çok düşüktür ve uluslararası kılavuzlarca güvenli kabul edilir. Tarama ile erken kanser yakalamanın sağladığı yarar, çok düşük olan riskten kat kat fazladır.
Meme kanseri taraması ne sıklıkta yapılmalı?
Genel popülasyonda 40 yaş ve üzeri kadınlarda yıllık ya da iki yılda bir mamografi önerilir. Aile öyküsü, gen mutasyonu veya yoğun meme dokusu olanlarda farklı protokoller gerekebilir; karar hekim tarafından bireysel olarak verilir.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Meme ultrasonografisi
Görüntüleme Hizmetleri
Meme ultrasonografisi — genç ve dens memede tamamlayıcı görüntüleme yöntemi
Lumpektomi
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Lumpektomi — meme koruyucu cerrahi ile tümörün sağlam dokuyla birlikte çıkarılması.
Ultrasonografi - genel
Görüntüleme Hizmetleri
Ultrasonografi — yüksek frekanslı ses dalgaları ile yumuşak dokuların radyasyonsuz görüntülenmesi.
Meme biyopsisi
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Meme biyopsisi — şüpheli kitle ve mikrokalsifikasyonların doku örneklemesi.
Kontrastlı MR
Görüntüleme Hizmetleri
Kontrastlı MR — gadolinyum bazlı kontrast madde ile dokuların daha ayrıntılı görüntülendiği manyetik rezonans incelemesi.
Mastektomi
Cerrahi Poliklinik Hizmetleri
Mastektomi — meme kanserinde memenin tümünün cerrahi olarak alınması işlemi.
Direkt grafi
Görüntüleme Hizmetleri
Direkt grafi (röntgen / X-Ray) — kemik ve organların düşük dozda röntgen görüntülemesi.
Manyetik rezonans görüntüleme
Görüntüleme Hizmetleri
Manyetik rezonans görüntüleme (MR) — güçlü manyetik alan ve radyo dalgaları ile yumuşak doku ayrıntılı görüntülemesi.