Ani kalp durması yaşayan kişide göğüs basısı ve gerekli durumlarda solunum desteği ile dolaşımın sağlanmasına yönelik temel ve ileri yaşam desteği uygulamalarını içeren acil müdahale.
Ne için yapılır
- Bilinç kaybı ve nabız alınamaması durumu
- Solunum durması veya yetersiz solunum (gasping)
- Ani kalp durması (kardiyak arrest)
- Boğulma, elektrik çarpması veya zehirlenme sonrası dolaşım yetmezliği
- Yenidoğan veya bebeklerde solunum-dolaşım durması (özel teknik)
- Travma veya hipotermi sonrası dolaşım kaybı
Hazırlık
- Olay yerinin güvenliği değerlendirilir; tehlike varsa hasta güvenli alana taşınır
- 112 derhal aranır, otomatik eksternal defibrilatör (OED/AED) varsa istenir
- Hasta sırtüstü, sert zeminde yatırılır
- Sağlık personeli için: monitör, defibrilatör, ileri hava yolu ve ilaçlar hazırlanır
İşlem nasıl yapılır
- Laik vatandaşlar için temel yaşam desteği (BLS): yalnızca göğüs basısı uygulanabilir; dakikada 100-120 hızda, 5-6 cm derinlikte, kesintisiz
- Sağlık personeli için ileri kardiyak yaşam desteği (ACLS): 30 göğüs basısı + 2 solunum sırasıyla uygulanır
- Şok verilebilir ritimde (VF/nabızsız VT) defibrilasyon erken uygulanır
- Damar yolu açılır; adrenalin, amiodaron gibi ilaçlar protokole göre verilir
- İleri hava yolu (entübasyon, supraglottik araç) gerektiğinde kullanılır
- Spontan dolaşım dönene kadar (ROSC) veya canlandırma sonlandırma kriterleri oluşana kadar sürdürülür
İşlem sonrası
- ROSC sonrası hasta yoğun bakım ünitesine alınır
- Hedefe yönelik sıcaklık yönetimi (32-36°C) uygulanabilir
- Nörolojik prognoz değerlendirilir (24-72 saat sonra)
- Altta yatan neden (MI, aritmi, elektrolit bozukluğu) araştırılır ve tedavi edilir
- Taburculuk sonrası kardiyoloji ve nöroloji izlemi planlanır
Riskler
- Göğüs basısı sırasında kaburga kırığı veya sternum hasarı (sık görülür, kabul edilebilir)
- Mide içeriğinin akciğere kaçması (aspirasyon)
- Uzun süreli arrest sonrası nörolojik hasar veya beyin ölümü
- Defibrilasyon sırasında elektriksel temas riski (kurallara uyulmazsa)
- Başarısız resüsitasyon — her olguda ROSC sağlanamayabilir
Sıkça Sorulanlar
Sağlık eğitimim yok, CPR yapabilir miyim?
Evet. Eğitimsiz kişiler için sadece göğüs basısı (hands-only CPR) önerilir. 112 aranır ve operatörün rehberliğinde uygulanır; yapılan basit müdahale bile yaşam kurtarır.
BLS ve ACLS arasındaki fark nedir?
BLS (temel yaşam desteği) göğüs basısı, solunum ve OED kullanımını içerir; herkes uygulayabilir. ACLS (ileri kardiyak yaşam desteği) ilaç, ileri hava yolu ve ritim analizi içerir; sağlık personeli tarafından yapılır.
OED (otomatik eksternal defibrilatör) güvenli mi?
Evet. Cihaz ritmi otomatik analiz eder, yalnızca gerektiğinde şok önerir. Sesli komutlarla kullanıcıyı yönlendirir; eğitimsiz kişiler de güvenle kullanabilir.
CPR sonrası kaburga kırılırsa ne olur?
Doğru tekniğe rağmen kaburga kırığı sık görülür ve kabul edilebilir bir durumdur. Yaşam kurtarmak öncelikli olduğu için bu komplikasyon nedeniyle CPR'dan kaçınılmamalıdır.
İlgili Bilgiler
İlgili Tıbbi Hizmetler
Aynı branş veya benzer endikasyonda incelemek isteyebileceğiniz diğer hizmetler.
Yanık tedavisi
Acil Sağlık Hizmetleri
Yanık tedavisi — derece, yüzey alanı ve sıvı resüsitasyonu temelli acil yaklaşım.
Kırık/çıkık ilk müdahale
Acil Sağlık Hizmetleri
Kırık ve çıkık ilk müdahale — ekstremite yaralanmalarında stabilizasyon ve acil bakım uygulaması.
İnme acil müdahale
Acil Sağlık Hizmetleri
İnme (felç) acil müdahale — FAST değerlendirme, IV tPA ve trombektomi ile zaman kritik tedavi.
Göğüs tüpü takılması
Acil Sağlık Hizmetleri
Göğüs tüpü (tüp torakostomi) — pnömotoraks ve hemotoraksta plevral boşluğun drenajı.
Mide yıkama
Acil Sağlık Hizmetleri
Mide yıkama (gastrik lavaj) — seçilmiş zehirlenmelerde ilk 1 saat içinde mide içeriğinin boşaltılması.
Yabancı cisim çıkarılması
Acil Sağlık Hizmetleri
Yabancı cisim çıkarılması — hava yolu, sindirim sistemi ve yumuşak dokuda sıkışan cisimlerin güvenli alınması.
Ambulans hizmeti
Acil Sağlık Hizmetleri
Ambulans hizmeti (112) — acil sağlık olaylarında ücretsiz hasta nakli ve müdahale.
Acil muayene ve triaj
Acil Sağlık Hizmetleri
Acil muayene ve triaj — başvuruda hayati önceliklendirme ve hızlı tıbbi değerlendirme süreci.